Ο ΒΟΡΒΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΩΝΥΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΛΑΣΤΟΠΡΟΣΩΠΙΑΣ

Σύντομα έρχεται Τσικνοπέμπτη και είναι ευπρόσδεκτη, ιδιαίτερα για καλοφαγάδες και γλεντζέδες. Το Τριώδιο εξακολουθεί να ανοίγει και να κλείνει κανονικά, όπως ανέκαθεν.

Αν και η Αποκριά αντικαταστάθηκε από το «καρναβάλι» και η «ροκάνα», η «τσαμπούνα» και το «τουμπί» παραγκωνίστηκαν  από το άρμα και τους βραζιλιάνικους ρυθμούς. Το χαρακτηριστικότερο όμως από όλα, η ΜΑΣΚΑ, «μουτσούνα» κατά τα ανδριώτικα, παρέμεινε αναλλοίωτη. Σε μια μασκαρεμένη παρέα, δεν μπορείς να ξεχωρίσεις, εάν η αινιγματική κυρία με την καλοχτενισμένη περούκα, τη μακιγιαρισμένη μάσκα και το μοδάτο φόρεμα, που σε φλερτάρει με αλλοιωμένη φωνή, είναι η πεθερά της κουμπάρας σου ή ο θεολόγος του τοπικού Γυμνασίου…

Αυτό το συνήθως καλοπροαίρετο ξεσάλωμα, που ανάλογα με τη χώρα κρατάει από αλλού τρείς εβδομάδες έως αλλού τρεις ημέρες, μια φορά το χρόνο, εξυπηρετεί ένα σημαντικό κοινωνικό σκοπό: Εκτός από την καλλιέργεια  της ομαδικότητας και της συντροφικότητας, δίνει την ευκαιρία να εκτονωθούν διάφορα απωθημένα, να βγάλει κάποιος ανενόχλητα  όσα τον πιέζουν και δεν μπορούν να ειπωθούν, όπως και να παρουσιάσει έναν εαυτό που θα ήθελε να είχε αλλά δεν έχει. Γενικά να κρυφτεί πίσω από την ανωνυμία που το προσφέρει η μάσκα. Να είναι μια φορά το χρόνο ΜΑΣΚΑΡΑΣ και μετά να επανέλθει στην πραγματικότητα της καθημερινής ρουτίνας και του νηφάλιου βίου.

Άτομα με διχασμένη προσωπικότητα, με μειωμένη αυτοεκτίμηση, φοβικά και κοινωνικά ανάλγητα, κάνουν την ανωνυμία τρόπο ζωής και κρύβονται συνέχεια πίσω από μάσκα και κουκούλα. Ασχημονούν, σπιλώνουν, βρίζουν και συκοφαντούν εκ του ασφαλούς. Είναι οι «ΜΑΣΚΑΡΑΔΕΣ διαρκείας», που εκμεταλλεύονται την ηλεκτρονική εξέλιξη και αλωνίζουν στο διαδίκτυο ανενόχλητοι.  Κατά τα λεξικά, η λέξη «ΜΑΣΚΑΡΑΣ», εκτός από την ετυμολογική της σημασία: ο μεταμφιεσμένος τις Απόκριες, σημαίνει μεταφορικά και «ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ» (!)

Έχουμε όμως και εμείς μερίδιο της ευθύνης, που δίνουμε βήμα σε τέτοια άτομα, είτε επιτρέποντας να δημοσιεύουν διάφορα, είτε απαντώντας στα γραφόμενα τους. Μόνο εφόσον τους απομονώσουμε και τους αγνοήσουμε θα μπορέσουμε ίσως να τους αποτρέψουμε από νέες επιθετικές δραστηριότητες…

Για το ίδιο θέμα παραθέτω παρακάτω και κάποιες ξένες σκέψεις:

«Η ανωνυμία και η ψευδωνυμία στη δημόσια έκφραση δεν είναι όμως αποκλειστικά προϊόντα του διαδικτύου αλλά ταυτίζονται με την ανακάλυψη της γραφής που επιτρέπει τον διαχωρισμό του λόγου από το φυσικό σώμα αυτού που τον εκφέρει.  αρνητική έμφαση στην έννοια της διαδικτυακής ανωνυμίας δόθηκε μέσω της ανάδυσης της μπλογκοσφαίρας και πιο συγκεκριμένα της δυνατότητας που δίνουν οι πλατφόρμες δημοσίευσης για ανώνυμο σχολιασμό (χωρίς υπογραφή ή με υπογραφή μίας χρήσης). Το φαινόμενο του ανώνυμου σχολιασμού στα ιστολόγια αναπτύχθηκε με γοργούς ρυθμούς και έδωσε χώρο στις πιο επαίσχυντες πρακτικές δημόσιου λόγου, πυροδοτώντας ταυτόχρονα τις πρώτες σκέψεις περί ελέγχου και άρση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Είναι κοινός τόπος στην κοινωνιολογία ότι στην καθημερινή μας ζωή όλοι υιοθετούμε διαφορετικές συμπεριφορές και φοράμε άλλα « προσωπεία » στις κοινωνικές συναλλαγές μας σε σχέση με τη φύση τους. Άλλη εικόνα δείχνει κάποιος στο αφεντικό του, άλλη στο σύντροφό του, άλλη στον περιπτερά της γειτονιάς. Όπως έχει δείξει ο Goffman (1959), η ισορρόπηση μεταξύ των διαφορετικών κοινωνικών σχέσεων που αναπτύσσουμε επιτυγχάνεται μέσω του φιλτραρίσματος των πληροφοριών που εκπέμπουμε ή αποσιωπούμε σε κάθε συνομιλητή. Αφού δεν είμαστε λοιπόν επώνυμοι ούτε αναγνωρίσιμοι με τον ίδιο τρόπο σε κάθε έκφανση της καθημερινής μας ζωής γιατί να είμαστε στο διαδίκτυο;» (Νίκος Σμυρναίος).

Την αφορμή για αυτό το άρθρο, πήρα από ανώνυμο σχόλιο σε ανάρτηση μου στον «Περίγυρο της Κινηματογραφικής Λέσχης…», που με ψέγει επειδή δεν απαντώ. Είναι πάγια τακτική μου να μην απαντώ σε ανώνυμους ή ψευδώνυμους πλαστοπρόσωπους, με το σκεπτικό, ότι οι «ΜΑΣΚΑΡΑΔΕΣ» δεν έχουν φωνή, οπότε δεν τους ακούω…!

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης