ΚΥΡΙΑΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΗ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΗ

Όποτε ανοίγω το σπίτι μου για κάποια γιορτή και όταν κάνω ή μου κάνουν μίαν εκδήλωση, χαίρομαι να γιορτάσω και όταν γίνεται, να γλεντήσω με όσους έρχονται. Γενικά, διασκεδάζουμε και φροντίζουμε να περάσουμε καλά!

Είναι αυτονόητο, ότι εκτός από αυτούς που έρχονται, πολλοί, για διάφορους και ποικίλους λόγους δεν έρχονται. Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να λυπήθηκα επειδή ο τάδε δεν μπόρεσε να έρθει, αλλά ουδέποτε θεώρησα την απουσία κάποιων, λόγο για να μειώσω την ευχαρίστηση της συντροφιάς αυτών που ήρθαν και διασκεδάσαμε.

Κάτι αντίθετο συνέβη σε μια μικρή τοπική κοινωνία, κάπου στην Ελλάδα, όπου καλλιεργείται κλίμα μίσους και διχασμού από τοπικό μέσο ενημέρωσης, που μου κίνησε την περιέργεια και έγινε αφορμή να κάνω διάφορες σκέψεις:

Το έθιμο της κοπής της πίτας είναι ευρέως διαδεδομένο σε όλη τη χώρα. Διαβάστε τι γράφει το «ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ» για αυτό το έθιμο:

  «Η βασιλόπιτα κόβεται και μοιράζεται με εθιμικό τελετουργικό τη νύχτα της παραμονής του νέου χρόνου ή ανήμερα την Πρωτοχρονιά. Το γενικό πρόσταγμα έχει ο νοικοκύρης του σπιτιού, που αφού τη σταυρώσει, κόβει και μοιράζει τα κομμάτια της πίτας στα μέλη της οικογένειάς του και τους τυχόν φιλοξενούμενους, ενώ ιδιαίτερα κομμάτια ξεχωρίζονται για τον Χριστό, την Παναγία, τον Άγιο Βασίλειο, το σπίτι και τους ξενιτεμένους της οικογένειας.

Το έθιμο δεν περιορίζεται μόνο στο σπίτι και την ημέρα της Πρωτοχρονιάς. Από τις επόμενες ημέρες και σχεδόν μέχρι και τα τέλη Φλεβάρη, σωματεία, επαγγελματικές ενώσεις και οργανώσεις κόβουν τη δική τους βασιλόπιτα. Η συνήθεια αυτή είναι νεότερη και κατάγεται από τις παλαιότερες συντεχνίες, τα μέλη των οποίων έκοβαν την πρωτοχρονιάτικη πίτα και τη μοιράζονταν για το καλό το δικό τους και του κοινού τους επαγγέλματος.

Το έθιμο της βασιλόπιτας, όπως και άλλα του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα – Θεοφάνεια), ανάγεται στα ρωμαϊκά «Σατουρνάλια», που αποτελούν συνέχεια των Ελληνικών «Κρονίων». Κατά τη διάρκειά τους προσφέρονταν ως δώρα καρποί και πλακούντες (πίτες) μέσα σε χρυσά φύλλα. Μπορεί να σχετιστεί και με τον εορταστικό άρτο της ελληνικής αρχαιότητας, που προσφερόταν στους θεούς, ιδίως στα «Θαλύσια» και τα «Θαργήλια».

Υπάρχει, όμως, και η χριστιανική παράδοση για το έθιμο της βασιλόπιτας. Όταν ο Άγιος Βασίλειος ήταν επίσκοπος Καισάρειας, ο έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε να εισπράξει φόρους με άγριες διαθέσεις. Οι κάτοικοι φοβήθηκαν και ζήτησαν την προστασία του επισκόπου τους. Αυτός τους είπε να συγκεντρώσουν ό,τι πολύτιμα αντικείμενα είχαν για να τα προσφέρουν στον έπαρχο. Ο άγιος, όμως, τον έπεισε να φύγει χωρίς να πάρει τίποτε. Ήταν παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Επειδή η επιστροφή των αντικειμένων στους κατόχους τους ήταν πρακτικά αδύνατη, με συμβουλή του αγίου ζυμώθηκαν πλακούντια (μικρές πίτες) και μέσα σ’ αυτούς τοποθετήθηκε από ένα πολύτιμο αντικείμενο. Έγινε η διανομή και, σαν από θαύμα, έτυχε στον καθένα ό,τι είχε δώσει. Από τότε, λέγει η παράδοση, κάνουμε στη γιορτή του Αγίου Βασιλείου πίτες με νομίσματα μέσα.

Νεώτερες παραλλαγές αυτής της παράδοσης από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία παρουσιάζουν τον Άγιο Βασίλειο να κερδίζει τον εισπράκτορα των φόρων σε χαρτοπαίγνιο και στη συνέχεια να γίνεται η διανομή με μικρά ψωμιά ή με μια μεγάλη πίτα

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/871»

Στη μικρή τοπική κοινωνία λοιπόν, κόψανε την πίτα στα σπίτια, στις εκκλησίες και τους τοπικούς συλλόγους με επιτυχία, αρμονία, φιλική διάθεση και μπόλικο κέφι. Το ίδιο και στην κοπή οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης, όπου αιρετοί και εργαζόμενοι , με καλή διάθεση, χιούμορ και χαμόγελα ακολούθησαν το πατροπαράδοτο έθιμο, εκτός από τον τοπικό «κίτρινο εφιάλτη», που θεώρησε σωστό να κρίνει και να κατακρίνει αυτούς που δεν παρευρέθηκαν. Όχι τον Μπάρμπα Δημήτρη, τον απόμαχο ναυτικό, ούτε το Μαστρογιάννη τον οικοδόμο. Σώνει και καλά τους πολιτικούς αντιπάλους της αντιπολίτευσης, τους οποίους στόλισε με ότι απαξιωτικό κοσμητικό επίθετο μπορούσε να βρει, με έκδηλη ιδιοτέλεια για προεκλογική προπαγάνδα. Αυτό συνηθίζει να κάνει σε κάθε δημόσια εκδήλωση. Σπιλώνει μετά μανίας τους αντιφρονούντες, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα, έτσι μόνο κεκαλυμμένες βωμολοχίες και άκομψα υπονοούμενα, για να περνάει ακριβώς κάτω από το νήμα της ποινικής δίωξης…

Δεν θέλω να μειώσω την επιτυχία της κοπής της πίτας στο συγκεκριμένο Όργανο. Ήταν άψογη, παραδοσιακή και κατά γενική ομολογία πολύ ευχάριστη. Τους εύχομαι να είναι όλοι τους καλά στο 2023 και πάντα χαρές! Δεν ξέρω γιατί τόσο μεγάλος θόρυβος για αυτούς που δεν πήγαν και γιατί δεν πήγαν. Προσκλήθηκαν; Είχαν κάποιο φυσικό αίτιο, όπως αρρώστια, απουσία κλπ; Ή δεν είχαν όρεξη να βρεθούν ανάμεσα σε αυτούς που θα τους σχολίαζαν απαξιωτικά, ότι και να έκαναν;  Σε τελευταία ανάλυση δεν με ενδιαφέρει, γιατί πρόκειται για αποκλειστικά προσωπική υπόθεση του καθένα και δεν αφορά κανένα άλλο και ακόμη λιγότερο τη δημοσιότητα…!

Θέλοντας να το κοιτάξω από διαφορετική οπτική γωνία, θα υπογραμμίσω τις θετικές παραμέτρους που συνδέονται με κοινωνικές εκδηλώσεις και το σεβασμό στις παραδόσεις. Πρόκειται για στοιχεία που συμβάλλουν τόσο στην υγεία γενικά, όσο και στην ευζωία και μακροζωία, όπως δείχνουν μελέτες για τις λεγόμενες «μπλε ζώνες» («blue zones»), στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η δική μας Ικαρία, με το παγκόσμιο ρεκόρ σε υγιείς και ευτυχισμένους ανθρώπους άνω των ενενήντα, ενεργούς και αποδοτικούς!

Πανηγύρια, γάμοι, βαφτίσια, γενέθλια και γιορτές, ακόμη και μνημόσυνα και η θλιβερή «μακαρία» μετά από κηδείες, ενώνουν τους ανθρώπους, τους δίνουν αφενός τη σιγουριά, ότι ανήκουν  σε κάποια κοινωνική ομάδα που τους προστατεύει και αφετέρου ψυχαγωγούνται, προσφέροντας ανεκτίμητη υπηρεσία στον ψυχισμό τους, ο οποίος με τη σειρά του συνεισφέρει μεγάλο μέρος στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού.

Η μεμψιμοιρία, το μίσος και ο διχασμός επιτυγχάνουν το αντίθετο αποτέλεσμα και κάποια στιγμή, σίγουρα, θα μας αρρωστήσουν.

Γιορτάζουμε λοιπόν και γλεντάμε όπου βρεθούμε και όπου μπορούμε! Αγαπάμε όσους μας αγαπάνε και αδιαφορούμε για όσους μας μισούν, ακολουθώντας την αρχή:

«Να ζούμε και να αφήνουμε και τους άλλους να ζήσουν»!!!

Γιώργος Δ. Καλιβρούσης