Περί εξωδίκων

Ύστερα από διακοπή μερικών μηνών άρχισαν τα γνωστά εξώδικα, γύρω από τα τεκτενόμενα στην τοπική αυτοδιοίκηση, να κάνουν πάλι την εμφάνιση τους.

Επειδή πολύς θόρυβος γίνεται και κυκλοφορεί παραπληροφόρηση, καλό είναι να πληροφορηθούμε για την πραγματική σημασία του εξώδικου γενικά:

Ένα «εξώδικο» (ή εξώδικη δήλωση/πρόσκληση/διαμαρτυρία) είναι ένα επίσημο έγγραφο το οποίο αποστέλλεται από έναν ιδιώτη ή νομικό πρόσωπο (π.χ. εταιρεία) προς κάποιον άλλο ιδιώτη, νομικό πρόσωπο ή δημόσια αρχή, χωρίς τη μεσολάβηση δικαστηρίου. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα μέσο εξωδικαστικής επικοινωνίας με νομική βαρύτητα.

Σκοπός και λειτουργία του εξώδικου:

Επίσημη γνωστοποίηση: Μέσω του εξωδίκου, ο αποστολέας γνωστοποιεί στον παραλήπτη συγκεκριμένες θέσεις, αιτήματα, απαιτήσεις ή παράπονα. Μπορεί, για παράδειγμα, να απαιτήσει την τήρηση μιας σύμβασης, να ζητήσει πληρωμή ή να διαμαρτυρηθεί για κάποια παράβαση δικαιωμάτων.

Πρόσκληση σε συμμόρφωση: Μπορεί να καλεί τον παραλήπτη σε ενέργειες ή παραλείψεις (π.χ. να σταματήσει κάποια ενοχλητική ή παράνομη συμπεριφορά, να εκπληρώσει μια συμβατική υποχρέωση κ.λπ.).

Διασφάλιση αποδεικτικών στοιχείων: Το εξώδικο είναι σημαντικό αποδεικτικό έγγραφο, διότι καταγράφει το περιεχόμενο της διαμαρτυρίας ή των απαιτήσεων και την ακριβή ημερομηνία λήψης του από τον παραλήπτη.

Ευκαιρία επίλυσης διαφορών χωρίς δικαστήριο: Συχνά λειτουργεί ως μέσο «προειδοποίησης» πριν από την άσκηση αγωγής στα δικαστήρια. Δίνει την ευκαιρία στον παραλήπτη να συμμορφωθεί ή να ανταποκριθεί στον ισχυρισμό, αποφεύγοντας ενδεχομένως τα έξοδα και την καθυστέρηση μιας δικαστικής διαμάχης.

Νομική υπόσταση του εξώδικου

Παρότι δεν είναι δικαστικό έγγραφο (δεν κατατίθεται στο δικαστήριο), το εξώδικο έχει ιδιαίτερη αποδεικτική ισχύ. Συγκεκριμένα:

Αποδεικνύει ότι ο παραλήπτης έλαβε γνώση των όσων του καταλογίζει ή του ζητά ο αποστολέας.

Εάν η διαφορά κλιμακωθεί και φτάσει στα δικαστήρια, το περιεχόμενο του εξωδίκου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο της υπόθεσης.

Η επίδοσή του γίνεται συνήθως μέσω δικαστικού επιμελητή, ώστε να διασφαλίζεται η επίσημη βεβαίωση ότι το εξώδικο περιήλθε στον παραλήπτη συγκεκριμένη ημερομηνία και ώρα.

Δεν έχει την εκτελεστότητα μιας δικαστικής απόφασης· αποτελεί όμως ένα πρώτο βήμα, προκειμένου να ενημερωθεί ο παραλήπτης για πιθανές νομικές ενέργειες που μπορεί να ακολουθήσουν.

Συνοψίζοντας: Το εξώδικο είναι ένα νομικό εργαλείο για την επίσημη κοινοποίηση αιτημάτων ή διαμαρτυριών, με σημαντική αποδεικτική δύναμη, το οποίο συνήθως προηγείται της ενδεχόμενης δικαστικής ενέργειας. Δεν είναι δικαστικό έγγραφο, αλλά αποτελεί βαρύ τεκμήριο ότι ο παραλήπτης έλαβε γνώση για τις απαιτήσεις ή τις ισχυριζόμενες παραβάσεις που του αποδίδονται.

Σχετικά με τη χρήση εξωδίκων από την αντιπολίτευση στην τοπική αυτοδιοίκηση, τα εξώδικα συνιστούν μια ισχυρή, αλλά διττή πρακτική: όταν χρησιμοποιούνται ορθά, αναδεικνύουν λάθη ή παραλήψεις και προασπίζουν τη διαφάνεια, ασκώντας γόνιμο πολιτικό έλεγχο. Αντίθετα, η υπερβολική χρήση τους για καθαρά αντιπολιτευτική ρητορική μπορεί να πλήξει την αποτελεσματικότητα και την εικόνα του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σε κάθε περίπτωση, αποτελεί δικαίωμα των αιρετών και των πολιτών να καταφεύγουν σε εξωδικαστικές οδούς, εφόσον το ζητούμενο είναι η ορθή και νόμιμη λειτουργία των δημοτικών και περιφερειακών δομών.

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης