ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΟ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΟ

Κλιματική αλλαγή: Ο τουρισμός στην Αρκτική εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία.

Ο λόγος για αυτό είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη. Αν το μόνιμο στρώμα πάγου ξεπαγώσει, βακτήρια και ιοί απελευθερώνονται – και μαζί τους ασθένειες από το παρελθόν. (Anna Gielas Dr. phil., MSCA Individual Fellow, Scott Polar Research Institute, University of Cambridge : «Gefahren aus dem Eis», Schweiz Ärzteztg. 2023;103(04):21)

Η υπερθέρμανση του πλανήτη συνεχίζεται ακάθεκτη και οι πάγοι λιώνουν, με αμείωτο ρυθμό αποκαλύπτοντας νέα εδάφη, που ανοίγουν την όρεξη στους αχόρταγους τουρίστες.

Ο τουρισμός της Αρκτικής αυξήθηκε κατά 600% μεταξύ 2006 και 2016. Οι ειδικοί μιλούν για την αυξανόμενη “αρκτοποίηση” της τουριστικής βιομηχανίας. Πριν από σαράντα χρόνια, τα επιβατηγά πλοία κάλυπταν μόλις κάτι λιγότερο από 3.500 χιλιόμετρα στα ύδατα της καναδικής Αρκτικής – πριν από περίπου δέκα χρόνια, ήταν ήδη 69.000 χιλιόμετρα. Καθώς οι πάγοι λιώνουν στη βόρεια πολική περιοχή, τα κρουαζιερόπλοια και τα οχήματα ξηράς, μεταξύ άλλων, εισέρχονται σε περιοχές που ήταν απρόσιτες πριν από λίγα χρόνια. Η ολοένα και πιο θερμή Αρκτική έγινε πλέον δημοφιλής για ανθρώπους και ζώα. Ως αποτέλεσμα, οι ταξιδιώτες εκτίθενται όμως σε κινδύνους για την υγεία τους, ερχόμενοι σε επαφή με την απόψυξη του μόνιμου πάγου της, λόγω της ανοσίας στον μόνιμο παγετό.

Το μόνιμο στρώμα πάγου καλύπτει σήμερα περίπου 23 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα της βόρειας πολικής περιοχής. Τις επόμενες οκτώ δεκαετίες, αναμένεται να εξαφανιστεί έως και το 90% λόγω της απόψυξης. Η απόψυξη του μόνιμου πάγου απελευθερώνει αέρια του θερμοκηπίου, βαρέα μέταλλα, παράσιτα, σπόρια μυκήτων, βακτήρια και ιούς. Κατά περιόδους, οι ερευνητές μιλούν για τη λεγόμενη ανοσία του μόνιμου πάγου για να επιστήσουν την προσοχή στην έκταση των κινδύνων.

Ασθένειες από το παρελθόν:

Μόνο στη χερσόνησο Γιαμάλ, μια περιοχή περίπου 120 000 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη βορειοδυτική Σιβηρία, έχουν καταγραφεί 739 κρούσματα σιβηρικού άνθρακα που σχετίζονται με την απόψυξη του μόνιμου πάγου μεταξύ 1811 και 2018. Σε μια επιδημία άνθρακα το 2016, 266 άνθρωποι μολύνθηκαν και ένας δωδεκάχρονος πέθανε. Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο ιός Alaskapox, ο οποίος ανακαλύφθηκε στην αμερικανική πολιτεία της Αλάσκας το 2015. Σε περιστατικά που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα, έχουν παρατηρηθεί επώδυνες δερματικές βλάβες σε μολυσμένα άτομα. [

Γνωστά βακτήρια που σχετίζονται με την απόψυξη του μόνιμου παγετού, σύμφωνα με τους ερευνητές, περιλαμβάνουν τα Yersinia pestis, Bartonella quintana, Salmonella Typhimurium, Mycobacterium leprae, Mycobacterium tuberculosis, Rickettsia prowazekii, Staphylococcus aureus και Borrelia recurrentis, Bartonella henselae και ιούς της οικογένειας Anelloviridae. Επιπλέον, υπάρχουν οι ιοί και τα βακτήρια που είναι ακόμη άγνωστα , καθώς και μικροοργανισμοί που είναι ανθεκτικοί στα αντιβιοτικά.

Ζώα σε κίνηση:

Από επιδημιολογική άποψη, πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι λόγω της απόψυξης του μόνιμου πάγου, το τοπίο της τούνδρας αντικαθίσταται συνεχώς από την τάιγκα: Καθώς τα τοπία αλλάζουν, τα ενδιαιτήματα διαφόρων ειδών – τρωκτικών και εντόμων, για παράδειγμα – μετατοπίζονται προς τα βόρεια, καθιστώντας τις ανθρωποζωονοσογόνες λοιμώδεις νόσους πιο πιθανές μεταξύ των ταξιδιωτών της Αρκτικής. Τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα, έχουν καταγραφεί κρούσματα του ιού Puumala στη φινλανδική και τη σουηδική Αρκτική. Στη νορβηγική Αρκτική, οι κοινότητες των αυτοχθόνων διατηρούν ημι-οικογενειακούς ταράνδους. Αυτά είναι δημοφιλή στους τουρίστες, αλλά αποτελούν ξενιστές-δεξαμενές για ασθένειες που μεταδίδονται με διαβιβαστές.

Παρακολούθηση του ταξιδιωτικού ιστορικού:

Οι βόρειες πολικές περιοχές είναι επί του παρόντος επιδημιολογικά σημαντικές λόγω των ταχέων και μη εύκολα προβλέψιμων αλλαγών, αλλά ταυτόχρονα είναι δύσκολο να εκτιμηθούν. Λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητας των προορισμών της Αρκτικής, ενδεχομένως  και μεταξύ των ταξιδιωτών από την υπόλοιπη Ευρώπη και τον κόσμο, που έρχονται και στη χώρα μας, συνιστάται μια βασική αναζήτηση σχετικά με την παρουσία γνωστών και άγνωστων παθογόνων στην Αρκτική, η οποία εντείνεται από την κλιματική αλλαγή. Η ευαισθησία αυτή θα πρέπει να χρησιμοποιείται στην καθημερινή ιατρική πρακτική, για παράδειγμα κατά τη λήψη ταξιδιωτικού ιστορικού. Κατ’ αρχήν, οι σχετικές με αυτή την εξέλιξη ασθένειες, δεν πρέπει να αποκλείονται αν με την πρώτη ματιά έρχονται σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ιδέες για το κλίμα της Αρκτικής.

Πηγή, βιβλιογραφία:

Anna Gielas Dr. phil., MSCA Individual Fellow, Scott Polar Research Institute, University of Cambridge : «Gefahren aus dem Eis», Schweiz Ärzteztg. 2023;103(04):21

Runge CA, Daigle RM, Hausner VH. Ποσοτικοποίηση της τουριστικής έκρηξης και του αυξανόμενου αποτυπώματος στην Αρκτική με δεδομένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. PLOS ONE. 2020.

Nitze I, Grosse G, Jones BM, Romanovsky VE, Boike J. Η τηλεπισκόπηση ποσοτικοποιεί την εκτεταμένη αφθονία των διαταραχών της περιοχής του μόνιμου πάγου στην Αρκτική. Nature Communications.2018;9:an:5423.

Revich BA, Eliseev DO, Shaposhnikov DA. Κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία και τις κοινωνικές υποδομές στη ρωσική Αρκτική στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του μόνιμου πάγου. Ατμόσφαιρα. 2022;13:532.

Chiappelli F & Penhaskashi J. Βιοπληροφόρηση. 2022;18(9):734-738.

health.alaska.gov/dph/epi/id/siteassets/pages/Alaskapox/onepager_Alaskapox.pdf.

May BHA, Drancourt M, Aboudharam G. Ancient dental pulp: Masterpiece tissue for paleomicrobiology. Molecular Genetics & Genomic Medicine. 2020;8:e1202.

Wu R, Trubl G, Taş N, Jansson JK. Το permafrost ως πιθανή δεξαμενή παθογόνων. Μία Γη. 2022;5:351-360.

Miner KR et al. Emergent biogeochemical risks from Arctic permafrost degradation. Φύση Κλιματική Αλλαγή. 2021;11:809-819.

Ma Y et al. Linking climate and infectious disease trends in the Northern/ Arctic Region. nature scientific reports. 2021;11:20678. Andreassen ÅK et al. Οι ιοί Inkoo και Sindbis σε έντομα που ρουφούν αίμα σε ημι-εξημερωμένους τάρανδους της Ευρασιατικής τούνδρας στη Νορβηγία. Virology Journal. 2022;19:99.11

Waits A, Emelyanova A, Oksanen A, Abass K, Rautio A. Ανθρώπινες μολυσματικές ασθένειες και μεταβαλλόμενο κλίμα στην Αρκτική. Διεθνές Περιβάλλον. 2018;121:703-713.